برگزاری کارگاه آموزشی «فرزندپروری؛ تربیت جنسی» ویژه اعضای هیأت علمی، کارکنان و همتایاران سلامت روان دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی

کارگاه آموزشی «فرزندپروری؛ تربیت جنسی» با هدف ارتقای آگاهی و توانمندی والدین در زمینه آموزش ایمنی بدن، حریم خصوصی، مرزبندی، رضایت و پیشگیری از رفتارهای پرخطر، روز سه‌شنبه ۳ شهریور ۱۴۰۵ در دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی برگزار شد.

این کارگاه با حضور اعضای هیأت علمی، کارکنان و همتایاران سلامت روان دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی و با ارائه دکتر محمد نوری مدیر مرکز مشاوره دانشگاه، در ساختمان شماره یک ستاد، طبقه هفتم، سالن شهید بهشتی از ساعت ۱۰ تا ۱۲ برگزار شد.

در این برنامه آموزشی، تربیت جنسی به‌عنوان بخشی از فرایند جامع فرزندپروری مورد بررسی قرار گرفت و بر این نکته تأکید شد که تربیت جنسی صرفاً به انتقال اطلاعات درباره مسائل جنسی محدود نمی‌شود؛ بلکه مجموعه‌ای از آموزش‌های متناسب با سن کودک درباره شناخت بدن، حریم خصوصی، احترام به خود و دیگران، مرزبندی، رضایت، خودمراقبتی، مهارت کمک‌خواهی و ایمنی در فضای واقعی و مجازی را دربرمی‌گیرد. رویکردهای آموزشی متناسب با سن و بدون ایجاد ترس و شرم، از اصول مهم این حوزه به شمار می‌روند.

در ابتدای کارگاه، شرکت‌کنندگان با مفهوم ایمنی بدن و اهمیت آموزش مهارت‌های خودمراقبتی به کودکان آشنا شدند. در ادامه، مفهوم کلیدی «بدن من متعلق به من است» مورد توجه قرار گرفت و درباره چگونگی آموزش مالکیت بدن و احترام به حریم شخصی کودک در بستر خانواده گفت‌وگو شد.

یکی از محورهای اصلی کارگاه، شناخت بدن و حریم خصوصی بود. در این بخش تأکید شد که کودکان باید بتوانند با زبانی ساده و متناسب با سن، بدن خود را بشناسند، قسمت‌های خصوصی بدن را تشخیص دهند و بدون ایجاد احساس شرم یا گناه درباره مسائل مربوط به بدن خود با والدین گفت‌وگو کنند. آموزش صحیح و متناسب با سن درباره بدن و حریم خصوصی، از مؤلفه‌های مهم خودمراقبتی کودکان محسوب می‌شود.

در ادامه، موضوع «نه گفتن و رضایت» مورد بررسی قرار گرفت. شرکت‌کنندگان با روش‌های آموزش مهارت نه گفتن به کودکان و اهمیت احترام به مرزهای بدنی آشنا شدند. همچنین بر ضرورت پرهیز از اجبار کودکان به بوسیدن، در آغوش گرفتن یا برقراری تماس بدنی ناخواسته تأکید شد تا کودک از سال‌های نخست زندگی، مفهوم احترام به مرزهای بدنی خود و دیگران را تجربه و تمرین کند.

بخش دیگری از کارگاه به لمس، رازها و رفتارهای ناامن اختصاص داشت. در این بخش تلاش شد والدین با نشانه‌های موقعیت‌های ناامن و شیوه گفت‌وگو با کودک درباره رازهایی که موجب ترس، ناراحتی یا نگرانی می‌شوند، آشنا شوند. همچنین تأکید شد آموزش ایمنی نباید بر ترساندن کودک از افراد متمرکز باشد، بلکه لازم است کودک رفتارهای ناامن، مرزهای بدنی و شیوه درخواست کمک را بشناسد.

از دیگر محورهای مهم این برنامه، «بزرگسال امن و کمک‌خواهی» بود. در این بخش بر ضرورت معرفی افراد قابل اعتماد به کودک و آموزش این مهارت تأکید شد که اگر در موقعیتی احساس ناراحتی، ترس یا ناامنی کرد، موضوع را با یک بزرگسال امن در میان بگذارد و در صورت شنیده نشدن، از فرد امن دیگری کمک بخواهد.

همچنین در کارگاه، موضوع بسیار مهم واکنش والدین در صورت افشای یک اتفاق نگران‌کننده از سوی کودک مورد توجه قرار گرفت. به والدین توصیه شد در چنین شرایطی پیش از هر چیز آرامش خود را حفظ کنند، به صحبت کودک گوش دهند، او را سرزنش نکنند و با جملاتی مانند «خوشحالم که به من گفتی»، «حرفت را جدی می‌گیرم» و «تقصیر تو نیست» احساس امنیت و حمایت را در کودک تقویت کنند. همچنین بر ضرورت پرهیز از پرسش‌های القایی، بازجویی یا مقصر دانستن کودک تأکید شد.

ایمنی بدن در فضای مجازی نیز از دیگر موضوعات مطرح‌شده در این کارگاه بود. با توجه به حضور روزافزون کودکان و نوجوانان در محیط‌های دیجیتال، درباره ضرورت آموزش حریم خصوصی، مراقبت از تصاویر و اطلاعات شخصی، مواجهه با محتوای نامناسب و نحوه درخواست کمک از والدین در صورت مواجهه با موقعیت‌های نگران‌کننده در فضای آنلاین گفت‌وگو شد. آموزش تربیت جنسی امروز، در کنار آموزش‌های خانوادگی و اجتماعی، نیازمند توجه به سواد رسانه‌ای و امنیت دیجیتال نیز هست.

در بخش پایانی کارگاه، تمرین سناریوهای واقعی با مشارکت شرکت‌کنندگان انجام شد تا والدین بتوانند آموخته‌های خود را در موقعیت‌هایی مانند پرسش‌های کودک درباره بدن، مخالفت کودک با تماس بدنی، درخواست‌های نامناسب، رازهای ناامن و مواجهه با موقعیت‌های نگران‌کننده در فضای مجازی به کار گیرند.

پیام محوری کارگاه

تربیت جنسی، ترساندن کودک از جهان نیست؛ آموزش شناخت بد ن، احترام به حریم، مهارت مرزبندی، توانایی کمک‌خواهی و ایجاد رابطه‌ای امن میان والد و فرزند است.

این کارگاه با هدف توانمندسازی والدین و تقویت نقش خانواده در ارتقای سلامت روان، خودمراقبتی و امنیت کودکان برگزار شد و بر اهمیت ایجاد فضایی تأکید داشت که در آن کودک بتواند بدون ترس از سرزنش و شرم، پرسش‌ها و نگرانی‌های خود را با والدین در میان بگذارد.

ارائه‌دهنده: دکتر محمد نوری

عنوان کارگاه: فرزندپروری (تربیت جنسی)

زمان: ۳ شهریور ۱۴۰۵، ساعت ۱۰ تا ۱۲

مکان: ساختمان شماره ۱ ستاد، طبقه هفتم، سالن شهید بهشتی

مخاطبان: اعضای هیأت علمی، کارکنان و همتایاران سلامت روان دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی