به همت مدیریت مشاوره معاونت فرهنگی و دانشجویی دانشگاه چهارمین جلسه از دوره آموزشی ویژه اساتید و اعضای محترم هیئت علمی دانشگاه با عنوان «ذهن انعطاف‌پذیر: چگونه تحریف‌های شناختی را کنار بزنیم (آموزش بتا)» با هدف ارتقای سواد روان‌شناختی، تقویت مهارت‌های ارتباطی و افزایش توانمندی اعضای  هیات علمی دانشگاه در شناسایی و ارجاع دانشجویان در معرض آسیب در روز چهارشنبه ۸ مهرماه در تالار امام علی(ع)، جنب دانشکده پزشکی دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی برگزار شد. این کارگاه دو ساعته با ارائه دکتر محمد نوری، مدیر مرکز مشاوره و سبک زندگی برگزار شد و به موضوعاتی همچون شناخت تحریف‌های شناختی، تمایز میان واقعیت و تفسیر، انعطاف‌پذیری ذهنی و آموزش مهارت «بتا» در مواجهه با دانشجویان در معرض آسیب اختصاص داشت.

در بخش نخست این کارگاه، شرکت‌کنندگان با تفاوت میان واقعیت و تفسیر آشنا شدند و به این نکته توجه داده شد که آنچه فرد از یک موقعیت برداشت می‌کند، الزاماً معادل واقعیت عینی نیست. در همین راستا، مفهوم افکار خودکار و تحریف‌های شناختی تشریح و مهم‌ترین الگوهای تحریف شناختی که می‌توانند بر قضاوت، هیجان و رفتار افراد تأثیر بگذارند، معرفی شد. یکی از پیام‌های محوری کارگاه این بود که در تعامل با دانشجویان، همکاران و مراجعان نباید نخستین برداشت یا تفسیر ذهنی را بدون بررسی بیشتر، معادل واقعیت در نظر گرفت. در این زمینه، نگرش محوری کارگاه چنین بیان شد:"ممکن است من واقعیت را ببینم، اما ممکن است برداشت من از واقعیت کامل نباشد". این نگرش می‌تواند به افزایش انعطاف‌پذیری شناختی، کاهش قضاوت‌های شتاب‌زده و ایجاد فرصت برای شنیدن دقیق‌تر سخنان و مشاهده نشانه‌های رفتاری دانشجویان کمک کند.

مدیر مرکز مشاوره در بخش مهارتی کارگاه، شرکت‌کنندگان را با فرایند شناسایی یک فکر خودکار و بررسی شواهد موافق و مخالف آن آشنا نمود. همچنین نحوه تولید تفسیرهای جایگزین و اصلاح باورهای نادرست مورد تمرین قرار گرفت. در این بخش تأکید شد که در محیط دانشگاه برخی رفتارها یا تغییرات رفتاری دانشجویان ممکن است به شکل‌های متفاوتی تفسیر شوند و برداشت اولیه استاد، مدیر، کارمند یا همکار همیشه تمام واقعیت را نشان نمی‌دهد. بنابراین به جای برچسب‌زنی یا نتیجه‌گیری سریع لازم است نشانه‌ها با دقت بیشتری بررسی و در صورت نیاز، از فرد درباره وضعیت او سؤال شود. بخش دیگری از کارگاه به آموزش مهارت «بتا» (بپرس، ترغیب کن، ارجاع بده) اختصاص داشت. در این بخش، دکتر نوری با تاکید بر اهمیت نقش اعضای هیات علمی دانشگاه در شناسایی اولیه دانشجویانی که ممکن است با مشکلات روان‌شناختی، افکار آسیب به خود یا افکار خودکشی مواجه باشند، مراحل اصلی مهارت بتا را آموزش داد و اهمیت گفت‌وگوی مستقیم، همدلانه و بدون قضاوت با دانشجوی در معرض آسیب برای شرکت کنندگان برجسته نمود.

همچنین تأکید شد که هدف از آموزش این مهارت، تبدیل استاد دانشگاه به درمانگر نیست؛ بلکه اعضای هیات علمی دانشگاه می‌توانند با مشاهده دقیق‌تر، پرسشگری مناسب، توجه به نشانه‌های هشداردهنده و ارجاع به‌موقع، نقش مهمی در اتصال دانشجو به خدمات تخصصی ایفا کنند. در همین راستا یکی از مهارت‌های مورد تأکید کارگاه، ردیابی سرنخ‌های مرتبط با افکار خودکشی، جدی گرفتن نشانه‌های هشدار و ارجاع دانشجوی دارای افکار یا علائم روان‌پزشکی به خدمات تخصصی بود.

از دیگر محورهای کارگاه، توجه به این نکته بود که تحریف‌های شناختی تنها یک مفهوم نظری در روان‌شناسی نیستند، بلکه می‌توانند بر نحوه برداشت افراد از رفتار و گفتار دیگران نیز اثر بگذارند. برای مثال، ممکن است یک استاد یا کارمند، تغییر رفتار، افت عملکرد، کناره‌گیری اجتماعی یا اظهارنظر نگران‌کننده یک دانشجو را صرفاً به «بی‌انگیزگی»، «کم‌کاری»، «جلب توجه» یا «مشکل شخصی» نسبت دهد؛ در حالی که بررسی بیشتر می‌تواند نشان دهد دانشجو با یک مشکل جدی روان‌شناختی مواجه است و به حمایت و ارجاع تخصصی نیاز دارد. بر همین اساس شرکت‌کنندگان تشویق شدند پیش از رسیدن به یک نتیجه قطعی، میان آنچه مشاهده می‌کنند، تفسیری که از آن دارند و شواهد موجود تمایز قائل شوند. برگزاری این کارگاه در راستای رویکرد دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی به ارتقای سلامت روان، پیشگیری، شناسایی زودهنگام مشکلات روان‌شناختی و تسهیل دسترسی دانشجویان به خدمات تخصصی انجام شد. آموزش مهارت‌هایی از این دست به اعضای جامعه دانشگاهی می‌تواند به شکل‌گیری محیطی کمک کند که در آن مشکلات روان‌شناختی دانشجویان زودتر دیده شود، گفت‌وگو درباره مسائل روانی با حساسیت و بدون قضاوت انجام گیرد و افراد نیازمند، در زمان مناسب به خدمات تخصصی هدایت شوند.