در راستای ارتقای سطح سلامت روان و تقویت بنیان‌های خانواده، نخستین جلسه از دوره تخصصی «مشاوره پیش از ازدواج» با حضور جمعی از برجسته‌ترین روان‌شناسان و مشاوران دانشگاه‌های علوم پزشکی منطقه ۱۰، در تاریخ ۱۲ مردادماه به میزبانی معاونت فرهنگی و دانشجویی دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی برگزار شد.

این دوره آموزشی که با همت مدیریت مشاوره دانشگاه و با هدف به‌روزرسانی مهارت‌های بالینی و هم‌افزایی علمی متخصصان این حوزه طراحی شده است، با تدریس دکتر «سمیه شعبانی» و با استقبال گرم شرکت‌کنندگان همراه بود.

دکتر شعبانی در این نشست، ضمن عبور از مباحث کلاسیک، بر رویکردهای نوین تحلیلی تمرکز کرد. محورهای اصلی این دوره شامل واکاوی عمیق «مثلث عشق اشترنبرگ» (صمیمیت، تعهد و شور) و همچنین بررسی مدل کاربردی «آپارتمان عشق» اثر دکتر جان گاتمن بود. این رویکردهای علمی به مشاوران کمک می‌کند تا تعاملات زوجین را نه تنها در سطح رفتاری، بلکه در لایه‌های عمیق روان‌شناختی تحلیل کنند.

یکی از محورهای مهم این دوره، بررسی فرآیند جلسات مشترک و فردی در مشاوره پیش از ازدواج بود. دکتر شعبانی با تأکید بر ضرورت توجه همزمان به ویژگی‌های فردی و پویایی‌های رابطه، به اهمیت استفاده هدفمند از جلسات فردی و مشترک در فرآیند ارزیابی زوجین پرداختند.

همچنین مفهوم تمایزیافتگی و نقش آن در شکل‌گیری و تداوم یک رابطه سالم از موضوعات مهم مطرح‌شده در این دوره بود. در این بخش، انواع تمایزیافتگی شامل تمایزیافتگی رفتاری، روانی و هیجانی مورد بررسی قرار گرفت و تأثیر میزان تمایزیافتگی افراد بر نحوه برقراری ارتباط، مدیریت هیجانات، استقلال فردی، حل تعارض‌ها و کیفیت تصمیم‌گیری در زندگی مشترک تشریح شد.

در ادامه، مدل کلی ارزیابی در مشاوره پیش از ازدواج به عنوان یکی از محورهای اصلی دوره ارائه و تشریح شد. این مدل شامل شش مؤلفه اساسی است:

• آمادگی فرد برای ازدواج: بررسی میزان آمادگی روان‌شناختی، عاطفی و مسئولیت‌پذیری فرد برای ورود به زندگی مشترک.
• کیفیت رابطه: ارزیابی نحوه تعامل زوجین، کیفیت ارتباط، صمیمیت، اعتماد، شیوه حل تعارض و الگوهای ارتباطی میان آنان.
• ملاک‌ها و معیارهای تناسب برای زندگی مشترک: بررسی ارزش‌ها، باورها، اهداف، انتظارات و ویژگی‌های شخصیتی و فردی زوجین و میزان تناسب آنها برای تشکیل زندگی مشترک.
• ریسک‌ها و منابع: شناسایی عوامل خطر و چالش‌های احتمالی در رابطه، در کنار بررسی منابع فردی، خانوادگی و اجتماعی که می‌توانند به پایداری و سلامت رابطه کمک کنند.
• فرمول‌بندی: یکپارچه‌سازی یافته‌های حاصل از ارزیابی و دستیابی به تصویری منسجم از وضعیت فرد و رابطه، به منظور شناخت دقیق‌تر نقاط قوت، چالش‌ها و عوامل مؤثر بر تصمیم ازدواج.
• تصمیم‌گیری: استفاده از نتایج ارزیابی و فرمول‌بندی برای کمک به مراجعان در اتخاذ تصمیمی آگاهانه، واقع‌بینانه و مسئولانه درباره ازدواج.

در این جلسه تأکید شد که مشاوره پیش از ازدواج صرفاً به بررسی میزان علاقه یا وجود تفاهم میان دو نفر محدود نمی‌شود، بلکه فرآیندی تخصصی برای شناخت ظرفیت‌های فردی، کیفیت رابطه، میزان تناسب زوجین، شناسایی ریسک‌ها و منابع و در نهایت کمک به تصمیم‌گیری آگاهانه است.

در پایان این کارگاه، دکتر سید محمود مسیحا هاشمی، معاون فرهنگی و دانشجویی دانشگاه، ضمن قدردانی از مدیریت مشاوره، نقش این دوره‌ها را در توسعه سلامت روان جامعه دانشگاهی حیاتی خواند و تاکید نمودند که توانمندسازی مشاوران، سرمایه‌گذاری برای آینده نسل جوان است و تداوم این مسیر برای ارتقای کیفیت ازدواج‌ها یک ضرورت اجتناب‌ناپذیر است. در ادامه این دوره ایشان با طرح پرسش‌هایی راهگشا، افق تازه‌ای را پیش روی مشاوران گشود. چه شاخص‌هایی می‌توانند آمادگی واقعی زوجین را برای ورود به زندگی مشترک پیش‌بینی کنند؟ همخوانی ارزش‌ها و فرهنگ زوج ها تا چه اندازه در پایداری ازدواج نقش دارد؟

معاون فرهنگی دانشجویی، چالش‌های عملیاتی نظیر مدیریت تأثیر خانواده‌ها، تفاوت‌های سبک زندگی، سواد مالی و الگوهای حل تعارض را از مهم‌ترین مباحث کلیدی این حوزه دانست و بر ضرورت تبدیل آن‌ها به گفت‌وگوهای تخصصی و پروتکل‌های بالینی کاربردی تأکید کرد. وی در پایان یادآور شد که پاسخ به همین پرسش‌ها، نقشه راه مشاوره پیش از ازدواج را ترسیم می‌کند و جلسات آتی باید به عمق‌بخشی این مباحث اختصاص یابد تا خروجی دوره، نه صرفاً دانش نظری، بلکه مداخله‌ای اثرگذار در مسیر انتخاب آگاهانه و زندگی مشترک سالم باشد.

شایان ذکر است این دوره تخصصی که با هدف افزایش دانش پیشگیرانه و مداخلات مبتنی بر شواهد برگزار شده است، در جلسات آتی با تمرکز بر «مهارت‌های عملی و سوپرویژن بالینی» دنبال خواهد شد تا مسیر تحکیم بنیان خانواده در سطح جامعه دانشگاهی با قدرت هرچه بیشتر ادامه یابد.